"fotoğraf adına her şey"...
foto
makale ...

 PORTRE FOTOĞRAFLAR-PORTRAIT PHOTOGRAPHY

Portre Fotoğraflar... Fotoğraf: Hayri Çalışkan, Model:  Eylem

Hemen hemen tüm internet paylaşım portalları incelendiğinde, profesyonel ya da amatör tüm fotoğrafçıların özellikle “portre fotoğraflar”, “insan” ve “yaşam” kategorilerinde daha çok fotoğraf ürettikleri ve paylaştıkları görülür. Bunun birçok nedeni var. Ama en önemlisi, içinde insan olan fotoğraflar, fotoğrafla ilgilenen çoğu kişinin daha çok ilgi duyduğu fotoğraflar olmasından kaynaklanır.

PORTRE Mİ? VESİKALIK MI?
Portre Fotoğraflar... Fotoğraf: Hayri Çalışkan, Model:  Eylem Portre Fotoğraflar... Fotoğraf: Hayri Çalışkan, Model: Sudelya

Yukarıdaki fotoğrafta, model açık havada ve gölgede poz veriyor. Tümüyle doğal ışıkta çekim yapıldı. 70/200- F:2.8 lensle çalışıldı. Lensimde, polarize filtre takılıydı. Lens 70/200 F:2.8, polarize filtre ile birlikte. Modelin pozuyla duygu ve ifade aktarımının yanıtılması kaygısı ile yapılan bir çalışma örneği.

Yukarıdaki fotoğrafta, model stüdyo ortamında poz veriyor. Paraflaş ışığıyla çalışıldı. Böylesi pozda dikkat edilirse bir anlam aktarımı yok. Lens, 50 mm F:1.4, lensimde filtre yok. Karşımızda tümüyle vesikalık tarzı bir çalışma var ve bir sanatsal içerik taşımıyor. 

 

Vesikalık diye adlandırılan ve resmi işlemlerde kullandığımız fotoğraflarda özünde portredir. Ancak vesikalıklar hiçbir zaman sanatsal kaygılar duyularak çekilen fotoğraflar değildir. Amaç sadece kişinin bir belge üzerinde açıkça ve belirgin olarak görünmesidir.

Fotoğrafın sanatsal boyutuna girildiğinde, vesikalık fotoğraflarla, “portre” diye adlandıracağımız, sanatsal kaygılar güdülerek çekilen fotoğraflar arasında keskin çizgiler net olarak belirmeye başlar. Bizler, fotoğrafın sanatsal boyutunda olduğumuz için, “her sanat eseri, sanatçının izlerini taşımalıdır.” sözünden hareketle, bu yazımda “sanatsal portreler” üzerinde duracağım.

Aşağıdaki örneklerden hepsi de portre fotoğraflar kategorisindedir. Portre zaman zaman, sadece büst olarak adlandırdığımız vücudun kafa kısmında çalışılabildiği gibi, dizden yukarıya, tam boy olarak da çalışılabilir. Hatta daha da ileriye giderek, kişinin bulunduğu mekanın özelliklerini de yansıtır tarzda veya kişinin yaptığı işi aktarır tarzda çalışılabilir. Portre çalışırken, hiçbir zaman kendimizi dar kalıplar içine sıkıştırmamalı, modelimizin duygularını, kişiliğini ortaya koyacak değişik açılarda, değişik ışık ve pozlama değerleri kullanarak, değişik kadrajlarla olabilenin en iyisini ortaya çıkarmanın gayretinde olmalıyız.

Portre fotoğraflar;  modelin, iç dünyası, karakterini, duygularını, kişiliğini ortaya çıkarması en azından bunların fotoğrafçı tarafından izleyene yansıtılması gerekir. Başarı, bunların izleyene ne kadar aktarıldığı ile doğru orantılıdır. Bu unsurları taşıyan portreler, amacına ulaşmış ve iyi portreler olarak değerlendirilebilir.  Dikkate edilirse, burada modelin fiziki düzgünlüğü ve güzelliği ile ilgili vurgulama yapmadım. Bu konu tümüyle, portrenin asıl vurgulama amacı değildir.

NASIL POZLAR OLMALI?

Portre Fotoğraflar... Fotoğraf: Hayri Çalışkan, Model: Çağla Portre Fotoğraflar... Fotoğraf: Hayri Çalışkan, Model: Pınar

Yukarıdaki fotoğraftar, paraflaş kullanılarak stüdyo ortamında çekildi. Arkafon olarak siyah fon perdesi kullanıldı. sağdaki fotoğraf çekimi sırasında, modelin saçlarının savrulabilmesi için vantialtörle sağlanan hava akımından yararlanıldı. Her iki fotoğrafta 50 mm F: 1.4 lensle çekildi. Filtre kullanılmadı.

 

Portre fotoğraflarda her zaman modelin doğal pozunu yakalamak sonucu her zaman daha iyi yapar. “Haydi beni çek !” ya da “Şurada dur seni çekeyim.” tarzı bir bakış açısı ile üretilen fotoğrafların sanatsal kaygılardan uzak kaldığını belirtmekte fayda var. Bu tarz çekilen fotoğraflarda, modelin pozundaki yapaylık izleyiciden çok olumlu notlar almayacaktır. Çünkü modelin pozunun yapaylığı portrenin tümden değer yitirmesi demektir ki; bu da sizi arzu edilen sonuca götürmez.

Portre fotoğraflarda istenilen sonuca gitmek, fotoğrafçının modeli iyi tanımasından geçer. Çalıştığınız modelle ne kadar iyi iletişim içinde olur ve onu ne kadar çok tanırsanız, çektiğiniz fotoğraflarda o denli iyi olur.

Portre Fotoğraflar... Fotoğraf:Hayri Çalışkan, Model: Melisa

Yukarıdaki fotoğrafta, model açık havada ve gölgede poz veriyor. Modelin üzerine reflekte sarı ışık sağlayan Lastolite Reflektör yardımı ile lokal olarak güneş ışığı yansıtılarak çekim yapıldı. 70/200- F:2.8 lensle çalışıldı. Lensimde, polarize filtre takılıydı.

 

Fotoğrafa yeni başlayan fotoğrafçıların hemen hemen hep şu serzenişlerini duyarız; “Fotoğrafını çekeceğimizi söyleyerek ya da haber verirsek (genellikle sokakta çekilen portreleri çalışanları kastediyorum) doğal pozu yakalayamayız. O yüzden haber vermeden çekiyorum.”  Derler. Hemen belirtmeliyim ki; bu fotoğraf sanatının özüne ve etiğine ters bir durumdur. Habersiz çekilen portre fotoğraflar “paparazi” olarak nitelenen bir guruba girer ki; zaten bu aşamada yapılan işi sanat olmaktan çoktan çıkmıştır. Çünkü çalışmanıza konu olan kişinin özel alanına girilmiştir bu da hiç kimse tarafından hoş karşılanmayan bir durumdur.

Unutmamız gereken tek şey; doğal pozu yakalayacağım diye, fotoğrafçı etiğinin dışına çıkmamamızdır. Kişiyi doğal pozda yakalamak, onun habersiz fotoğraflanacağı anlamına gelmez. Bu şekilde algılanmamalıdır. Kendisinden fotoğraf çekmek için izin aldığınız modelinizle geçireceğiniz süre içinde onunla tanışmalı, kaynaşmalı, duygularını ve düşüncelerini öğrenmeli, onu rahat kendi haline bırakarak fotoğraf çekmelisiniz.  Modelinizle girdiğiniz iletişimde ona güven vermeniz ve onun rahatlamasını ve kendi doğallığına bürünmesini sağlamalınız. Onu gözlemlemeli, bakışını, gülüşünü, konuşmasını, mimiklerini iyice anlamaya çalışmalınız. Modelinizin fotoğraflarını çekmek en sona bırakılmalı bütün bu yukarıda özetlemeye çalıştığım aşamalar geçildikten sonra yapılmalıdır. Bu süre bazen 15-20 dakikadır, bazen yarım gün. Ama bu sürenin sonunda alacağınız ödül fotoğraf anlamında her zaman çok daha güzel olacaktır. Bundan emin olabiliriniz.

Portre Fotoğraflar... Fotoğraf:Hayri Çalışkan, Model: Eylem Portre Fotoğraflar... Fotoğraf :Hayri Çalışkan, Model: Julide

Yukarıdaki her iki fotoğraftaki modeller, fotoğraflarının çekildiğinden haberdardılar. Etraflarında birden çok fotoğrafçı vardı ve herkes fotoğraf çekiyordu. Her iki çalışmada gün ışığında (Doğal Işık) yapıldı. Sağdaki küçük modelimiz, kapalı bir alanda ve gölgede duruyordu. Sağdaki modelimiz ise açık havada ve güneş altındaydı. Her iki fotoğrafta 70/200- F:2.8 lensle çalışıldı. Lensimde, soldaki fotoğrafı çalışırken polarize filtre, sağdaki fotoğrafı çalışırken, sky-light KR1.5 filtre vardı.   Bu iki örneği, gün ışığının ve filtre etkilerinin sonuçlarının vurgulaması adına verdim.

 

Şunu biz fotoğrafçılar her zaman akılda tutmalıyız; “Habersiz fotoğrafını çektiğiniz kişinin, temel hak ve hürriyetine tecavüz vardır.” Oysa fotoğrafın sanatsal boyutundaysak ve işin içinde sanat varsa, özünde zaten saygı da var demektir.

NASIL KADRAJLAR OLMALI?

Modeliniz pozu ve buna bağlı olarak izleyene yansıtmak istediğiniz kadrajı belirlemek sizin kişisel tercihiniz olmakla birlikte, yatay, dikey veya çok sıklıkla kullanılmamakla birlikte kare kadrajlardan herhangi birini tercih edebilirsiniz. Ancak kadrajınız içerisine modelinizi yerleştirmek konusu biraz daha dikkatli olmanızı gerektiriyor.

Portre Fotoğraflar... Fotoğraf :Hayri Çalışkan, Model: Melisa Portre Fotoğraflar... Fotoğraf :Hayri Çalışkan, Model: Eylem

Kadraj Hatası: Modelin diz kapaklarında kadrajın sonlanması ve tam olarak diz kapağından kesim yapılması, portrelerde arzu edilen bir durum değildir. Eklem yerlerinden kesim yapılmamalıdır. Çalışmadaki diğer bileşenler teknik anlamda yeterli olsa ve kabul sınırları içinde kalsa bile, bu tür bir kadraj estetik olarak izleyeni olumsuz etkileyecektir. Modelin diz kapaklarının hemen üstünde sonlandırılacak bir kadraj, estetik olarak her zaman izleyende daha iyi etki bıarakacaktır.

Kadraj, zamanlama ve poz hatası: Yukarıdaki fotoğrafta, modelin sol eli ve ayakları kadraja tam olarak dahil edilebilmeliydi. Hareketli pozlar veren model, vizörden takip edilerek, kadraj içinde en uygun yerleşiminin yapılarak deklanşöre zamanında basılması gerekiyordu. Görülen çalışmada bu yapılamamış. Ayrıca yine modelin sağ kolunun pozisyonu modelin yüzünü kapatacak şekilde kadrajda yerini almış. Bu da yine fotoğrafçının çekim sırasında gözünden kaçırdığı bir poz ve zamanlama hatası. Fotoğrafçının, bur durumlarda kolun konumu ile ilgili modeli yönlendirmesi gerekiyordu.

Şöyle ki;

Hiçbir zaman modelinizin tam eklem yerlerinden kesmeyiniz.

Sadece modelin başı çalışırken, çenenin tam olarak kadrajda yer alması, kulakların ya tam olarak kadraja dahil edilmesi ya da kadraj dışında tutulması çalışmalarınızın sonuçlarını estetik olarak daha olumlu destekler.

Modelinize göre makineniz daha yüksekte ise, çekim sonuçları basık olur. Modeliniz olduğundan daha kısa boylu olarak izleyene yansır. Eğer makineniz daha alçakta ise, modeliniz daha rahat ve olduğundan daha uzun boylu olarak görülür. Arzu edilen makine pozisyonu, makinenizin yerden yüksekliği, modelinizin göz hizasında olmasıdır. Daha ileriye giderek, modeliniz yerde uzanmış ise, sizinde yere uzanarak çekim yapmanız sonucu estetik olarak daha olumlu etkiler.

Portre Fotoğraflar... Fotoğraf :Hayri Çalışkan, Model: Melisa

Yukarıdaki fotoğrafta objektif, modele göre yükekte. Arkafon tercihi, ışık kullanımı ne kadar başarılı olsada, modelin baık kalması estetik olarak göze okşamıyor. Objektif modelin göz hizaında olsa elde edilecek sonuç, izleyende daha da olumlu düşüncelere uyandıracaktı. Özlellikle çocuk fotoğraflarında daha çok dikkat edilmesi gereken bir konu. Çocuklarla çalışırken, mutlaka göz hizaına kadar eğilmeniz daha uygun bir çekim kotu yakalamanız ve sonuçlarının da izleyen herkesce olumlu bulunması anlamına gelir. Çok özel durumlarda yüksek kotda çalışmak gerekebilir. Bu da kompozisyonun dediğim anlamda basık çıkması adına özellikle uygulanmış olmalıdır.

 
NETLIK NE KADAR ÖNEMLİ?
Netlik her zaman gözlerde olmalı. Portre fotoğrafları izleyen göz önce gözlere odaklanır. Gözler net değilse, çalışmanızı izleyende negatif etki yaratacaktır. Özel amaçlı reklam türü çalışmalarınızın dışında, portre fotoğraflarda, netliğin modelinizin gözlerinde olması her zaman ilk tercihiniz olmalı. Diyafram tercihiniz ne olursa olun bunu sağlayabilmelisiniz. Modeliniz numaralı gözlük kullanıyor ise, gözlük camından yansımaların alınmaması için mutlaka gün ışığında polarize filtre ile veya yansımaların alınmadığı uygun bir açı ile çalışılmalı. (Güneş gözlüğünden modelin baktığı yerlerin yansımaları olan fotoğraflar çok çekildi. Daha yaratıcı olun ve artık bu tür çekimlerle zaman harcamayın.)

Portre çalışmalarınızda, modelin gözleri, mutlaka izleyene hissetttirlmeli. Gözler her zaman duygu aktarımında en başarılı iletişimi sağlayan organımızdır. Çekim açınızı bu anlamda iyi belirlemeli ve duygu aktarımını en sağlayacak bakışları mutlaka yakalama gayretinde olmalısınız.
Portre Fotoğraflar... Fotoğraf :Hayri Çalışkan, Model: Eylem
Yukarıdaki fotoğraf stüdyo ortamında paraflaşla çalışıldı. Arkafon olarak siyah fon perdei kullanıldı. Flaşlar, modelin hem sağından hemde solundan ışık vercek şekilde modele 45 derecelik açıyla konumlandırıldı. Objektif 50 mm F:1.4
 

IŞIK KONTROLÜ ve IŞIĞIN ETKİLERİ

Gerek gün ışığı gerekse yapayla ışıkla çalışırken, ışığı en etkin şekilde kullanmak çalışmalarınızı her zaman daha beğenilir yapar. Işığı iyi tanımalı, etkilerini iyi kullanmalıınız. Bu anlamda, değişik ışıklarda bolca egzersiz yapıp, sonuçlarını gözlemlemeye çalışın. Gün ışığında çalışıyorsanız, objektifinizde ışığın etkilerini beğeninize göre düzeltecek bir filtre kullanabilirsiniz. Polarize ve Sky-Light filtrelerden birini tercih edebilirsiniz.

Portre Fotoğraflar... Fotoğraf :Hayri Çalışkan, Model: İrem Portre Fotoğraflar... Fotoğraf :Hayri Çalışkan, Model: Berna

Yukarıdaki fotoğraf, model açık havada. Akşamüstü gün ışığının yatay olarak geldiği zaman diliminde çekildi. 70/200-2.8 Objektif + Polarize filtre

Yukarıdaki fotoğraf, tungsten lamba ile aydınlatılan bir mekanda çekildi. Yeterli ışık olmadığı ve hızlı enstantane gerektiği için 50 mm F: 1.4 objektif kullanıldı.

 

Çekim sırasında da modelinizle konuşmaya devam edin. Gözünüz vizörde olsun ve sürekli sesinizle iletişim halinde olun. Onu yönlendirin. Onu onurlandıracak cümleler kurun. Gülmesi için fıkra bile anlatabilirsimiz. Ama gözünüz hep vizörde olsun ve en uygun anı kollamak için sürekli takipte olun.

Ters ışıkta çekimler yapıyorsanız, reflekte ışıkla yüzü aydınlatabilir veya dolgu flaşı kullanabilirsiniz.

Gün ışığının yoğun olduğu saatlerde ve gün ışığında yaptığınız çekimlerde, yüksek kontrast oluşacaktır. Gölge olan yerde yapacağınız çekimlerde gün ışığı daha homojen bir aydınlık sağlayacaktır. 

Portre Fotoğraflar... Fotoğraf :Hayri Çalışkan, Model: Eylem 

Yukarıdaki fotoğrafta, model açık havada ve ters ışıkta poz veriyor. Modelin yüzüne reflekte ışık tutuldu. Amaç ters ışıkta saçları taç gibi yapmak ama aynı zamanda modelin yüz ifadesini de izleyene aktarmaktı. 70/200- F:2.8 objektif ve ky-light KR 1.5 filtre ile çalışıldı.

ARKAPLAN

Portrelerde, arka planın çok sade olması arzu edilen bir durumdur. Konuyu öne çıkaran yegane unsur arka plandır. Modeliniz sade arka planlar sağlayacağınız şekilde konumlandırabiliriniz. Diyafram kontrolü ile arka plan eziliyor olsa bile, tek renk ve daha sade bir arka plan çok parçalı, açık ve koyu lekelerin bol olduğu bir arka plandan daha iyi sonuçlar verecektir.

Rüzgarda saçların uçuşması, modelin omzundaki bir şalın hareketi fotoğraflarınıza dinamizm katarken, abartmadan bazı aksesuar kullanmakta çoğu zaman güzel sonuçlara götürecektir.

Modelinizi tam ortaya yerleştirmek yerine, sağ ya da sol altın noktalara yerleştirmek ve bakış yönünde bir boşluk oluşturmak estetik olarak çok daha güzel sonuçlar verecektir.

Portre Fotoğraflar... Fotoğraf :Hayri Çalışkan Portre Fotoğraflar... Fotoğraf :Hayri Çalışkan

Yukarıdaki fotoğraflar ve aşağıdaki fotoğraf, modellerin yaptıkları eylemi ve arkaplanda da çekim mekanları ve modellerin uğraştığı iş hakkında bilgiler içeriyor. Bu gibi çalışmalar artık portre olmaktan çıkıp, belgesel niteliğe bürünmüştür.

Portre Fotoğraflar... Fotoğraf :Hayri Çalışkan
 
Yukarıdaki son üç örnekte de görüldüğü gibi, modelin yaptığı eylem ve arkaplanda da yapılan eylemin belirgin halde görünür olduğu kompozisyonlar, artık "portre" olmaktan çıkıp, "belgesel" niteliğe bürünmüştür. Bu tip çalışmaları, "portre" kategorisinde değil, "belgesel" kategorisinde değerlendirmek sanıyorum daha doğru bir tercih olacaktır.
Uygulama biçimleri ve örnekleri ile anlatmaya çalıştığım Portrait Photography ya da dilimize çevrilmiş hali ile Portre Fotoğrafçılığı konusunun çoğu üyelerimize faydalı olacağını umuyorum.

Konuyu anlatırken fotoğraflarını örnek olarak kullandığım, sevgili Eylem'e, Sudelya'ya, Melisa'ya, İrem'e, Julide'ye, Berna'ya, Çağla'ya, Pınar'a ve isimlerini hatırlayamadığım belgesel tarz çalıştığım üç fotoğraftaki diğer kişilere çok teşekkür ederim.

Bu içerikte yapacağınız çalışmaları paylaşın hepimizle. Fotoğraf altı açıklama bölümüne yazacağınız çalışma süreciniz ve yönteminiz ya da yöntemlerinizle de hepimizi bir parça bilgilendirin diye bir istekte bulunuyor ve yine bilindik paragrafımla sonlandırmak istiyorum.

En güzel fotoğrafı çekme arayışlarınız hiç bitmesin… Başarınız; ışığı kontrol edebilme ve ona hükmedebilme yeteneğinizle sınırlıdır. Ancak başarınızın diğer bir sırrı da, ışığı kontrol etme yöntemlerini öğrenmenizden ve öğrendiklerinizi uygulayabilmenizden geçer.

Işığınız hep istediğiniz yönden, istediğiniz yere ve istediğiniz yoğunlukta gelsin…

Saygı ve sevgilerimle.

Hayri Çalışkan
30 Nisan 2010

 
 

"fotoğraf adına her şey"...
Duyurular       Haberler    Makaleler    Anasayfa...

 

oa